Ukrayna Başsavcısı Kravçenko görevden alındı: Siyasi kriz nasıl büyüdü?

Ahmet Taş | Siyasetin Sesi

KİEV, UKRAYNA — Ukrayna Parlamentosu, yolsuzluk soruşturması ve antikorupsiyon kurumlarıyla yaşanan sert gerilimin ardından Başsavcı Ruslan Kravçenko’nun görevden alınmasına 317 oyla onay verdi.

Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski, Kravçenko’yu 14 Eylül’de görevden uzaklaştırdı, Parlamento 15 Eylül’de görevden alma talebini kabul etti ve Zelenski aynı gün nihai görevden alma kararnamesini imzaladı. Resmî Parlamento kayıtlarında 317 milletvekili “evet” oyu kullanırken karşı veya çekimser oy çıkmadı; 23 milletvekili oylamaya katılmadı.

Kriz, Kravçenko’nun Fransa’ya yaptığı tartışmalı seyahat, Ulusal Yolsuzlukla Mücadele Bürosu NABU ile Özel Yolsuzlukla Mücadele Savcılığı SAP’a yönelik suçlamaları ve Başsavcılık içindeki bir üst düzey yetkili hakkında yürütülen “Karfagen” soruşturmasının aynı döneme denk gelmesiyle büyüdü.

Ancak bazı yayınlarda kullanılan “ülkeden kaçtı” ifadesi şu aşamada resmî olarak kanıtlanmış bir hukuki tespit değil. Başsavcılık, Kravçenko’nun Fransa’ya beş günlük resmî görevle gittiğini doğruladı; buna karşılık Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi PACE, Kravçenko veya temsilcilerinin belirtilen etkinliklerine katılmayacağını açıkladı.

Görevden alma süreci üç günde tamamlandı

Kravçenko’nun görevden ayrılma süreci, eylül ayının ikinci haftasında hızlandı.

Suspilne’nin aktardığına göre Kravçenko, 7 Eylül’de Cumhurbaşkanı Zelenski ile görüştükten sonra istifa dilekçesini sundu. Ancak Ukrayna sisteminde başsavcının görevden alınması için Parlamento’nun onayı gerektiğinden görevini bir süre daha sürdürdü.

14 Eylül’de Zelenski, 905/2026 sayılı kararnameyle Kravçenko’yu görevinden uzaklaştırdı. Bir gün sonra Verkhovna Rada, Cumhurbaşkanı’nın görevden alma talebini 317 oyla kabul etti. Aynı gün Zelenski’nin 932/2026 sayılı kararnamesiyle görevden alma kesinleşti.

Parlamento kayıtlarına göre karar saat 12.30’da kabul edildi. Resmî sonuçta 317 kabul oyu, sıfır ret, sıfır çekimser ve 23 oy kullanmayan milletvekili yer aldı.

Kriz “Karfagen” operasyonuyla büyüdü

Siyasi gerilimin arka planında NABU ve SAP tarafından yürütülen ve kamuoyunda “Karfagen” operasyonu olarak bilinen soruşturma bulunuyor.

NABU’nun 5 Eylül’de yayımladığı resmî açıklamaya göre Başsavcılık bünyesindeki bir yapısal birimin yöneticisinin liderliğini yaptığı iddia edilen bir suç örgütünün, dolandırıcılık amaçlı çağrı merkezlerinden sistematik biçimde rüşvet aldığı ve elde edilen gelirleri akladığı ileri sürüldü.

NABU, soruşturma kapsamında beş kişinin tespit edildiğini; 20 milyon grivnadan fazlasının gayrimenkul, değerli eşyalar ve başka varlıklara harcandığını, en az 12 milyon grivnalık varlığın üçüncü kişilerin üzerine geçirildiğini ve 10 milyon grivnadan fazlasının yakınların banka hesaplarında meşru gelir görüntüsüyle tutulduğunu açıkladı. Soruşturma sürüyor ve şüphelilerin suçluluğu kesinleşmiş değil.

Suspilne, soruşturmanın Başsavcılık yetkilisi Serhiy Kropyva üzerinde yoğunlaştığını ve antikorupsiyon kurumlarının Kropyva ile Kravçenko arasındaki yakın ilişkiye işaret eden kayıtlar yayımladığını aktardı. Kravçenko ise herhangi bir yasa dışı faaliyete dahil olduğunu reddetti ve Kropyva’yı görevden aldı.

NABU’nun kamuya açık resmî açıklamasında Kravçenko doğrudan şüpheli olarak ilan edilmedi.

Kravçenko NABU ve SAP’a karşı suçlamalar yöneltti

14 Eylül sabahı Kravçenko krizi farklı bir aşamaya taşıdı.

Sosyal medyada yayımladığı açıklamada NABU Direktörü Semen Kryvonos hakkında resmî belgelerde sahtecilik, haksız menfaat ve geçmiş yıllara ilişkin başka iddialar nedeniyle şüphe bildirimi imzaladığını söyledi. Ayrıca SAP Başkanı Oleksandr Klymenko’ya yakın olduğunu belirttiği başka bir kişi hakkında da yargıçlara etki, menfaat teklifi ve askerlikten kaçınmaya yardım iddialarında bulundu.

NABU ve SAP yönetimi bu adımları “Karfagen” operasyonuna tepki ve antikorupsiyon kurumlarına yönelik siyasi bir saldırı olarak değerlendirdi. Kryvonos, kendisine usulüne uygun bir şüphe bildirimi ulaşmadığını söyledi.

Aynı günün ilerleyen saatlerinde Ukrayna Başsavcılığı, Kryvonos’a yasada öngörülen usulle resmî şüphe bildirimi yapılmadığını ve Kravçenko’nun açıklamalarının hukuki sonuç doğurmadığını bildirdi. Klymenko’ya yakın olduğu belirtilen kişiye ilişkin bildirimin de yürürlüğe girmediği açıklandı.

Paris seyahati neden tartışma yarattı?

Krizin en çok tartışılan bölümlerinden biri Kravçenko’nun Ukrayna’dan ayrılması oldu.

Suspilne’nin hükümet kaynaklarına dayandırdığı haberine göre Kravçenko, 13 Eylül’den itibaren beş günlük Paris görevlendirmesini kendisi imzaladı ve Fransa’ya gitmek üzere ülkeden ayrıldı. Başsavcılık basın servisi de Fransa’ya beş günlük görev seyahatini doğruladı.

Görevlendirmenin gerekçesi PACE bağlantılı bir etkinliğe katılım olarak gösterildi. Ancak PACE basın servisi daha sonra Suspilne’ye yaptığı açıklamada Kravçenko’nun veya temsilcilerinin Ukrayna’daki çocukların durumuna ilişkin ilgili parlamenter ağ toplantısına katılmayacağını bildirdi.

Bu durum, seyahatin gerçek amacı konusunda siyasi tartışmalara yol açtı.

Bununla birlikte Ukrayna Sınır Muhafız Servisi, bireylerin sınır geçişlerine ilişkin kişisel verileri açıklayamayacağını belirterek sınır geçişlerinin gerekli belgeler ve mevcut hukuk çerçevesinde gerçekleştirildiğini söyledi. Bu nedenle Kravçenko’nun ülkeden ayrılışının yasa dışı olduğuna ilişkin resmî bir karar şu ana kadar açıklanmadı.

Zelenski ile Kravçenko arasındaki açık çatışma

Kravçenko, görevden alınmasına giden süreçte Cumhurbaşkanı Zelenski’ye de doğrudan eleştiriler yöneltti.

Eski başsavcı, NABU ve SAP yöneticileriyle ilgili bazı soruşturmalarda karar almasının siyasi olarak engellendiğini ileri sürdü. Zelenski ise kamuya açık açıklamasında Kravçenko’nun görevde kalmasının mümkün olmadığını belirterek Parlamento’dan görevden alma işlemini hızla desteklemesini istedi.

Bu karşılıklı açıklamalar, tartışmayı yalnızca bir yolsuzluk soruşturmasının ötesine taşıyarak Ukrayna’daki savcılık sistemi ile bağımsız antikorupsiyon kurumları arasındaki yetki ve güç dengesine ilişkin daha geniş bir siyasi krize dönüştürdü.

Temmuz 2025’te NABU ve SAP’ın bağımsızlığına ilişkin yasal değişiklikler de ülkede protestolara ve Batılı ortakların eleştirilerine yol açmış, Parlamento daha sonra antikorupsiyon kurumlarının yetkilerini yeniden güçlendirmişti. Kravçenko’nun Eylül 2026’daki açıklamaları bu önceki gerilimi yeniden gündeme taşıdı.

Yeni başsavcı seçimi tartışmanın sonraki aşaması olacak

Kravçenko’nun görevden alınmasıyla Ukrayna’da yeni başsavcının kim olacağı sorusu öne çıktı.

Başsavcılık, özellikle milletvekilleri ve üst düzey kamu görevlilerinin yer aldığı dosyalarda önemli usul yetkilerine sahip olduğu için yeni atama NABU, SAP ve siyasi iktidar arasındaki ilişkinin geleceği açısından yakından izlenecek.

15 Eylül’deki Parlamento kararı ve Zelenski’nin aynı gün yayımladığı kararname, Kravçenko dönemini resmen sona erdirdi.

Ancak “Karfagen” soruşturması devam ediyor. NABU, olayla bağlantılı başka kişilerin tespit edilmesine yönelik soruşturma işlemlerinin sürdüğünü bildiriyor.

Benzer şekilde Kravçenko’nun NABU ve SAP yöneticileri hakkında ortaya attığı iddialar siyasi tartışmanın parçası olmayı sürdürüyor; bu iddiaların hangilerinin geçerli ceza soruşturmalarına dönüşeceği ve hangilerinin hukuki sonuç doğurmayacağı yetkili makamların sonraki işlemleriyle netleşecek.

Dolayısıyla mevcut resmî kayıtların desteklediği tablo, “başsavcının kaçtığının kesinleşmesi” değil; görevden alınma süreci devam ederken kendi imzaladığı bir görevlendirmeyle Fransa’ya gitmesi ve planlandığı belirtilen PACE etkinliğine katılmayacağının sonradan açıklanmasıdır.

SiyasetinSesi.com