TDT Dijital Ekonomi Ortaklık Anlaşması Resmî Gazete’de yayımlandı

Ahmet Taş | Siyasetin Sesi

ANKARA, TÜRKİYE — Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan arasında imzalanan Dijital Ekonomi Ortaklık Anlaşması onaylandı; düzenleme elektronik ticaret, sınır ötesi ödeme ve dijital belgelerde ortak çerçeve kuruyor.

Anlaşmayla beş ülke arasındaki mal ve hizmet ticaretinin dijital kanallar üzerinden kolaylaştırılması, kâğıtsız işlemlerin yaygınlaştırılması ve tüketiciler ile işletmeler için güvenilir bir elektronik ticaret ortamı oluşturulması hedefleniyor. Uygulamanın teknik ayrıntıları ve ülkeler arasındaki eşgüdüm, kurulacak Ortak Komite tarafından takip edilecek.

11935 sayılı karar Resmî Gazete’de yayımlandı

Türk Devletleri Teşkilatına üye devletlerin hükümetleri arasında imzalanan Dijital Ekonomi Ortaklık Anlaşması’nın onaylanmasına ilişkin 11935 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 31 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasını taşıyan kararda, 6 Kasım 2024’te Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te imzalanan anlaşmanın onaylanmasına karar verildiği belirtildi.

Anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunmasına ilişkin 7583 sayılı Kanun, Türkiye Büyük Millet Meclisinde 11 Haziran 2026’da kabul edilmiş ve 20 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştı. Yeni Cumhurbaşkanı Kararı ile Türkiye’nin iç hukukundaki onay süreci tamamlanmış oldu.

Ancak Cumhurbaşkanı Kararı’nın yayımlanması, anlaşmanın bütün taraf ülkelerde aynı gün uygulanmaya başladığı anlamına gelmiyor. Anlaşma, tarafların gerekli iç hukuk süreçlerini tamamladıklarına ilişkin son yazılı bildirimin TDT Sekretaryasına ulaşmasından 30 gün sonra yürürlüğe girecek.

Ticari işlemlerde elektronik belge dönemi

Anlaşma, sınır ötesi ticaret süreçlerinde kullanılan belgelerin elektronik ortamda hazırlanması, iletilmesi ve kabul edilmesi için ortak bir hukuki zemin oluşturmayı amaçlıyor.

Taraf ülkeler, yalnızca elektronik biçimde düzenlendiği gerekçesiyle bir ticari belgenin hukuki geçerliliğinin reddedilmemesi yönünde çalışmalar yürütecek. Elektronik fatura, elektronik imza, dijital ticaret belgeleri ve kâğıtsız gümrük işlemlerinin yaygınlaştırılması da düzenlemenin temel başlıkları arasında bulunuyor.

Bu kapsamda ülkelerin elektronik sistemlerinin karşılıklı çalışabilir hâle getirilmesi ve dijital belgelerin güvenilir biçimde doğrulanabilmesi için teknik iş birliği yapılması öngörülüyor.

Düzenleme, fiziksel belgelerin bir anda tamamen kaldırılmasını zorunlu kılmıyor. Her ülkenin iç mevzuatı geçerliliğini korurken elektronik belgelerin sınır ötesi işlemlerde daha yaygın ve güvenli biçimde kullanılmasının önü açılıyor.

Elektronik fatura sistemlerinin ülkeler arasında uyumlu hâle gelmesi, ihracatçıların aynı işlem için farklı belge biçimleri hazırlama yükünü azaltabilir. Kâğıtsız ticaret uygulamaları da gümrük işlemlerinin hızlandırılmasına ve belge kaynaklı maliyetlerin düşürülmesine katkı sağlayabilir.

Sınır ötesi elektronik ödemeler kolaylaştırılacak

Dijital Ekonomi Ortaklık Anlaşması’nın öne çıkan bölümlerinden biri, sınır ötesi elektronik ödemeler ve finansal teknolojiler alanındaki iş birliği oldu.

Taraf ülkeler, elektronik ödeme sistemlerinin güvenli, erişilebilir ve uyumlu çalışmasını destekleyecek. Finansal teknoloji alanında bilgi ve deneyim paylaşılması, yenilikçi ödeme çözümlerinin geliştirilmesi ve para transferlerini zorlaştıran teknik engellerin azaltılması hedefleniyor.

Ödeme altyapılarının karşılıklı çalışabilirliğinin artırılması, özellikle farklı ülkelerde faaliyet gösteren elektronik ticaret işletmelerinin tahsilat ve ödeme işlemlerini kolaylaştırabilir. Bu süreçte ülkelerin merkez bankaları, mali kurumları ve ilgili düzenleyici kuruluşları arasında eşgüdüm sağlanması gerekecek.

Anlaşma, beş ülke arasında hemen kullanılmaya başlanacak tek bir ortak ödeme sistemi kurmuyor. Bunun yerine mevcut sistemlerin uyumlaştırılması ve gelecekte geliştirilebilecek ortak çözümler için hukuki ve kurumsal iş birliği zemini hazırlıyor.

Ödeme bilgilerinin güvenliğinin korunması, dolandırıcılıkla mücadele ve kişisel finansal verilerin yetkisiz erişime karşı güvence altına alınması da çalışmaların temel unsurları arasında yer alıyor.

Tüketici hakları ve kişisel veriler korunacak

Anlaşmada, çevrim içi alışveriş yapan tüketicilerin geleneksel ticarette sahip oldukları haklara yakın bir koruma düzeyine ulaşması amaçlanıyor.

Elektronik ticaret platformlarının satıcı, ürün, hizmet, fiyat ve işlem koşulları hakkında açık bilgi vermesi; yanıltıcı uygulamalarla mücadele edilmesi ve tüketici şikâyetlerinin etkili biçimde ele alınması için iş birliği yapılacak.

Taraf ülkeler, istenmeyen ticari elektronik mesajlar ve internet üzerinden gerçekleştirilen dolandırıcılık faaliyetlerine karşı ortak yaklaşımlar geliştirebilecek. Tüketicilerin sınır ötesi işlemlerde karşılaşabilecekleri sorunların çözümü için ilgili kurumlar arasında bilgi paylaşımı yapılması da öngörülüyor.

Kişisel verilerin korunması konusunda ise ülkelerin kendi mevzuatlarını uygulamayı sürdürmesi esas alınacak. Sınır ötesi veri aktarımında güvenlik, şeffaflık ve hukuka uygunluk ilkelerinin gözetilmesi hedeflenecek.

Bu hükümler, kişisel verilerin ülkeler arasında sınırsız ve denetimsiz biçimde aktarılacağı anlamına gelmiyor. Veri paylaşımı, taraf ülkelerin yürürlükteki hukuk düzenleri ve yetkili kurumlarının denetimi altında gerçekleştirilecek.

KOBİ’lerin dijital ticaretteki varlığı güçlendirilecek

Küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin dijital ekonomiye katılımının artırılması, anlaşmanın temel hedefleri arasında yer alıyor.

Taraf ülkeler; KOBİ’lerin elektronik ticaret platformlarına erişimi, dijital ödeme araçlarını kullanması ve sınır ötesi pazarlara açılması konusunda bilgi ve deneyim paylaşacak. Dijital becerilerin geliştirilmesine yönelik eğitimler ile teknik destek programlarının hazırlanması da değerlendirilecek.

Anlaşmanın uygulamaya geçmesiyle Türkiye’deki işletmelerin Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan pazarlarına dijital kanallar üzerinden daha kolay erişebilmesi hedefleniyor. Benzer şekilde diğer taraf ülkelerdeki işletmeler de Türkiye pazarına ulaşma konusunda yeni imkânlar elde edebilir.

Elektronik belge ve ödeme sistemlerinin uyumlaştırılması, KOBİ’lerin farklı ülkelere satış yaparken karşılaştığı zaman ve işlem maliyetlerini azaltabilir. Ancak bu etkinin ortaya çıkması, ülkelerin teknik altyapılarını uyumlu hâle getirmesine ve uygulama kurallarını açık biçimde belirlemesine bağlı olacak.

Anlaşma ayrıca kadınların, gençlerin, engelli bireylerin ve ekonomik açıdan korunmaya ihtiyaç duyan grupların dijital ticaretin sunduğu fırsatlardan yararlanmasını destekleyen kapsayıcı politikaları teşvik ediyor.

Uygulamayı Ortak Komite izleyecek

Anlaşmanın hükümlerini uygulamak ve ülkeler arasındaki eşgüdümü sağlamak amacıyla ilgili bakanlık ve kamu kurumlarının temsilcilerinden oluşan bir Ortak Komite kurulacak.

Komite, uygulamada ortaya çıkabilecek sorunları değerlendirecek, teknik iş birliği alanlarını belirleyecek ve gerektiğinde değişiklik önerilerini ele alacak. Elektronik ticaret, finansal teknoloji, veri güvenliği ve ödeme sistemlerindeki gelişmeler de komitenin çalışma alanında bulunacak.

Taraf ülkelerin ulusal mevzuatlarında yapacağı düzenlemeler, teknik altyapıların uyumlaştırılması ve ilgili kurumların hazırlayacağı uygulama adımları anlaşmanın sahadaki etkisini belirleyecek.

Düzenleme, beş ülke arasında bir gümrük birliği veya tek pazar kurmuyor. Bunun yerine sınır ötesi dijital ticaretin daha hızlı, güvenli ve öngörülebilir kurallarla yürütülmesi için ortak bir çerçeve oluşturuyor.

Anlaşmanın bütün taraflar bakımından yürürlüğe girebilmesi için ülkelerin iç onay süreçlerini tamamlayarak TDT Sekretaryasına bildirimde bulunması gerekiyor. Son bildirimin Sekretaryaya ulaşmasından 30 gün sonra anlaşma uluslararası düzeyde yürürlüğe girecek.

SiyasetinSesi.com