Melania Trump: Oleşki kalıcı barış yolunda başlangıç noktası olsun

Yusuf İnan | Siyasetin Sesi

ANKARA, TÜRKİYE — ABD First Lady’si Melania Trump, Rus işgali altındaki Oleşki’de gerçekleştirilen insani yardım ve tahliye görevinin Ukrayna ile Rusya arasında kalıcı barışa uzanan bir başlangıç olmasını istedi.

Trump’ın açıklaması, Herson bölgesindeki Oleşki ve çevresinde sivillere yardım ulaştırılması ile isteyenlerin tahliye edilmesi amacıyla uygulanan geçici ateşkesin ardından geldi. Yerel ateşkes gıda, temiz su ve ilaç erişimini kolaylaştırdı; ancak cephe hattının tamamını kapsayan siyasi veya askerî bir anlaşma niteliği taşımadı.

Melania Trump’tan kalıcı barış mesajı

Melania Trump, sosyal medya platformu X’te yaptığı açıklamada, Oleşki ve çevresindeki ateşkes sayesinde bölge sakinlerinin daha serbest hareket edebildiğini, temel ihtiyaçlara ulaşabildiğini ve sürekli saldırı tehdidi olmadan yeniden güven duygusu kazandığını belirtti.

Trump, insani görevin yalnızca bölge halkının acil ihtiyaçlarını karşılayan geçici bir uygulama olarak kalmamasını, Ukrayna ile Rusya arasında daha kapsamlı bir barış sürecine örnek oluşturmasını istedi.

“Oleşki kalıcı barışa giden yolda başlangıç noktası olsun.”

ABD First Lady’si, 31 Ekim’de tahliye görevinin tamamlanmasının ardından yaptığı ilk değerlendirmede de operasyonu “sürdürülebilir barış için umut” olarak nitelendirdi.

“Oleşki, insanlığı savaşın üzerinde tutabileceğimizi gösteriyor.”

Trump’ın ifadeleri bir barış anlaşmasının sağlandığı anlamına gelmiyor. Açıklama, sınırlı bir bölgede yürütülen insani iş birliğinin daha geniş müzakerelere örnek olabileceğine ilişkin siyasi ve insani bir temenni niteliği taşıyor.

Ateşkes insani yardım için uygulandı

Beyaz Saray, 23 Ekim’de yaptığı açıklamada Ukrayna ile Rusya’nın Oleşki’deki bütün askerî faaliyetleri geçici olarak durdurmayı kabul ettiğini bildirdi. Düzenlemenin amacı, kente insani yardım ulaştırılması ve tahliye edilmek isteyen siviller için güvenli bir geçiş koridoru hazırlanması olarak açıklandı.

Beyaz Saray’ın verdiği bilgiye göre Melania Trump, Oleşki’deki ağır insani koşulları eylül ayında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu haftası sırasında katıldığı bir etkinlikte öğrendi. Ardından Ukrayna ve Rusya yönetimleriyle temas başlatarak yerel ateşkesin hedefleri, süresi, güvenlik prosedürleri ve tahliye şartları üzerinde çalıştı.

First Lady’nin ofisi, Melania Trump ile temsilcisinin iki tarafın yetkilileriyle doğrudan temas kurduğunu ve sivillerin tercihlerinin gözetilmesi için sahadaki süreci belgelemek üzere bir Amerikan medya kuruluşunun görevlendirildiğini açıkladı. Medya kuruluşunun hangi yöntemle bağımsız denetim yapacağına ilişkin ayrıntılar kamuoyuyla paylaşılmadı.

Ukrayna Parlamentosu İnsan Hakları Komiserliği ise ateşkesin 27 Ekim saat 03.00’te başladığını duyurdu. Kurumun açıklamasına göre Ukrayna tarafındaki müzakere heyetine İnsan Hakları Komiseri Dmitro Lubinets, Rus tarafındaki heyete ise Yana Lantratova başkanlık etti.

Ukrayna Ombudsmanlığı, ateşkesin ilk 30 saatinde herhangi bir ihlal kaydedilmediğini bildirdi. Bu süre içinde mayın temizliği ve yardım konvoyunun güvenli geçişine yönelik hazırlıklar sürdürüldü.

Taraflar, yardım konvoylarının geçeceği güzergâhlar, güvenlik şartları ve sivillerin ihtiyaçlarının belirlenmesi konusunda temas yürüttü. Güzergâhlardaki mayın temizleme çalışmalarının ardından kente gıda, içme suyu, ilaç, hijyen malzemeleri ve diğer temel ihtiyaçların ulaştırılması planlandı.

Associated Press’in aktardığına göre bölgede yaşayan yaklaşık 2 bin sivile Ukrayna veya Rusya yönüne tahliye edilme ya da Oleşki’de kalarak insani yardım alma seçeneği sunuldu. Tahliye kararının her ailenin kendi tercihine göre uygulanacağı bildirildi.

Tahliye edilen Ukraynalılar ülkeye döndü

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski, 31 Ekim’de Oleşki’den tahliye edilen Ukrayna vatandaşlarının Çernihiv bölgesi üzerinden Ukrayna’nın kontrolündeki topraklara ulaştığını açıkladı. Zelenski, tahliye edilen kişilere gerekli sosyal, sağlık ve barınma desteğinin sağlanacağını belirtti.

Cumhurbaşkanı, operasyonun gerçekleştirilmesine katkı sunan ABD’ye ve arabuluculuk girişimleri nedeniyle Melania Trump’a teşekkür etti. Ukrayna İnsan Hakları Komiseri Lubinets de yardımın Oleşki’de ihtiyaç sahibi her kişiye ulaştırılmasının hedeflendiğini bildirdi.

Tahliye edilenlerin kesin toplam sayısı ve kaç kişinin Oleşki’de kalmayı tercih ettiği konusunda, açıklamanın yayımlandığı sırada tarafların üzerinde uzlaştığı ayrıntılı bir bilanço kamuoyuyla paylaşılmadı. Bu nedenle haberde yalnızca resmî kurumlar ve uluslararası haber kuruluşlarınca doğrulanan bilgiler kullanıldı.

Oleşki’deki koşullar

Herson bölgesindeki Oleşki, Rus işgali altında ve aktif çatışma hattına yakın bir konumda bulunuyor. Beyaz Saray’ın açıklamasına göre kentte kalan nüfusun önemli bölümü yaşlılardan oluşuyor ve bu kişiler tıbbi yardım, ilaç, gıda ve temiz suya ihtiyaç duyuyor.

Bölgede elektrik erişiminin sınırlı olduğu, yolların mayınlarla kaplandığı ve sivillerin düzenli saldırı tehdidi altında yaşadığı bildirildi. Bu koşullar, yardım konvoyunun güzergâhının önceden belirlenmesini, mayın temizliği yapılmasını ve askerî faaliyetlerin geçici olarak durdurulmasını zorunlu hâle getirdi.

İnsani görev sırasında Ukrayna ve Rusya’dan askerî olmayan sivil yetkililerin bölge sakinlerinin ihtiyaçlarını belirlemek üzere çalışması kararlaştırıldı. Tahliye edilmek isteyenlere seçtikleri yöne güvenli ulaşım sağlanması, kentte kalmak isteyenlere ise temel ihtiyaç malzemelerinin bırakılması öngörüldü.

Yerel ateşkes genel anlaşma anlamına gelmiyor

Oleşki’deki uygulama belirli bir bölge, süre ve insani hedefle sınırlı kaldı. Ateşkes, Ukrayna ile Rusya arasındaki cephe hattının tamamını kapsamadı ve diğer bölgelerdeki saldırıları durdurmadı.

Bu nedenle Melania Trump’ın “kalıcı barış” mesajı, yürürlüğe girmiş yeni bir barış planı veya taraflar arasında varılmış kapsamlı bir siyasi mutabakat olarak değerlendirilmemeli. Mevcut bilgiler, yalnızca sivillerin tahliyesi ve insani yardımın ulaştırılması amacıyla geçici bir operasyonel düzenleme yapıldığını gösteriyor.

Bununla birlikte, tarafların güvenli güzergâhlar, mayın temizliği ve sivillerin tercihlerine dayalı tahliye konusunda sınırlı da olsa birlikte hareket edebilmesi diplomatik açıdan dikkat çekiyor. Operasyonun daha geniş kapsamlı insani ateşkeslere örnek olup olmayacağı, bundan sonraki temasların sonucuna bağlı olacak.

Sonraki adım ne olacak

Geçici ateşkes sona ererken Oleşki’de kalan sivillere yardımın nasıl sürdürüleceği temel meselelerden biri olarak öne çıkıyor. Ukrayna ve Rusya’nın düzenli insani görevler konusunda yeni bir mekanizma kurup kurmayacağı henüz bütün ayrıntılarıyla açıklanmadı.

Ayrıca yerel ateşkes modelinin başka çatışma bölgelerinde uygulanması için tarafların güvenlik garantileri, denetim yöntemi ve yardım konvoylarının statüsü üzerinde yeniden uzlaşması gerekecek. Oleşki görevinin kalıcı bir diplomatik sürece dönüşüp dönüşmeyeceği, gelecekteki resmî açıklamalar ve sahadaki uygulamalarla anlaşılacak.

Melania Trump ise operasyonun ortaya çıkardığı insani iş birliğinin savaşın sona erdirilmesine yönelik daha kapsamlı adımlara zemin hazırlaması yönündeki beklentisini dile getirdi.

SiyasetinSesi.com