Sinirlioğlu, BM Genel Sekreterliği yoklamasında 3 destek oyu aldı

Ahmet Taş | Siyasetin Sesi

NEW YORK, ABD — Türkiye’nin BM Genel Sekreterliği adayı Feridun Sinirlioğlu, Güvenlik Konseyinin basına sızan sekizinci eğilim yoklamasında 3 destek alırken 8 üye adaylığa karşı çıktı, 4 üye görüş bildirmedi.

Sonuçlar resmî olarak yayımlanmadı ancak Reuters ve The National’ın sürece yakın diplomatlara dayandırdığı bilgilere göre Sinirlioğlu, ilk kez katıldığı yoklamada sekiz aday arasında altıncı sırada yer aldı.

Sonuçlar BM tarafından açıklanmadı

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, 5 Kasım’da bir sonraki genel sekreteri belirlemek amacıyla sekizinci gayriresmî eğilim yoklamasını gerçekleştirdi.

BM’nin resmî uygulamasına göre bu yoklamaların ayrıntılı sonuçları kamuoyuyla paylaşılmıyor. Kasım ayı Güvenlik Konseyi Başkanı Letonya’nın BM Daimî Temsilcisi Sanita Pavļuta-Deslandes, oylamanın gerçekleştirildiğini doğruladı ancak adayların aldığı oyları açıklamadı.

Basına yansıyan sonuçlar, oylamaya katılan diplomatlar ve sürece yakın kaynaklar tarafından haber kuruluşlarına aktarıldı. Bu nedenle açıklanan rakamlar resmî BM sonuçları değil, diplomatik kaynaklara dayanan bilgiler niteliği taşıyor.

Eğilim yoklamalarında Konseyin 15 üyesi, her aday için “destekliyorum”, “desteklemiyorum” veya “görüş bildirmiyorum” seçeneklerinden birini işaretliyor. Bu oylamalar bağlayıcı karar oluşturmuyor; adayların Konsey içerisindeki desteğini ve resmî oylamaya girme ihtimalini ölçüyor.

Sinirlioğlu ilk yoklamasında 3 destek aldı

Türkiye tarafından 1 Kasım’da aday gösterilen Feridun Sinirlioğlu, adaylığının açıklanmasından dört gün sonra ilk eğilim yoklamasına katıldı.

Basına yansıyan sonuçlara göre Sinirlioğlu 3 destek, 8 karşı ve 4 görüş bildirmeme oyu aldı. Bu tablo, Türkiye’nin adayının yarışın başlangıç aşamasında Güvenlik Konseyinde geniş bir destek sağlayamadığını gösterdi.

Bununla birlikte yoklama, Sinirlioğlu’nun BM Genel Kurulundaki interaktif diyaloğa ve Güvenlik Konseyi üyeleriyle yapacağı gayriresmî görüşmeye katılmasından önce gerçekleştirildi.

BM’nin resmî takvimine göre Sinirlioğlu’nun Genel Kuruldaki interaktif diyaloğu 6 Kasım’da yapılacak. Türkiye’nin adayının Güvenlik Konseyi üyeleriyle gayriresmî görüşmesinin ise 9 Kasım’da gerçekleştirilmesi planlanıyor.

Bu görüşmeler, Sinirlioğlu’nun diplomatik deneyimini, BM’nin geleceğine ilişkin yaklaşımını ve göreve seçilmesi halinde uygulamayı planladığı programı Konsey üyelerine anlatmasına imkân sağlayacak.

Grynspan 12 destekle yarışın önünde

Sekizinci eğilim yoklamasında en yüksek desteği Kosta Rika’nın adayı Rebeca Grynspan aldı. Basına yansıyan verilere göre Grynspan, 15 Konsey üyesinden 12’sinin desteğini kazanırken 3 karşı oy aldı.

Önceki yoklamada 11 destek aldığı bildirilen Grynspan, desteğini bir oy artırarak yarıştaki lider konumunu güçlendirdi.

Arjantin’in adayı ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Genel Direktörü Rafael Grossi, 9 destek oyuyla ikinci sırada yer aldı. Guyana’nın adayı Carolyn Rodrigues Birkett ise 8 destekle üçüncü oldu.

Basına yansıyan sekizinci yoklamanın sonuçları şöyle:

Tablodaki rakamlar BM tarafından resmen açıklanmadı. Sonuçlar, uluslararası basının diplomatik kaynaklardan edindiği bilgilere dayanıyor.

Daimî üyelerin tutumu henüz bilinmiyor

Son eğilim yoklamasında bütün Güvenlik Konseyi üyeleri için aynı renkte oy pusulası kullanıldı. Bu nedenle adaylara karşı çıkan ülkeler arasında veto yetkisine sahip daimî üyelerin bulunup bulunmadığı kamuoyunca bilinmiyor.

Konseyin beş daimî üyesi ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa’dan oluşuyor. Bir adayın resmî oylamada Güvenlik Konseyinin tavsiyesini alabilmesi için en az 9 olumlu oya ulaşması ve daimî üyelerden herhangi birinin vetosuyla karşılaşmaması gerekiyor.

Grynspan’ın 12 destek oyu alması sayısal açıdan güçlü bir sonuç oluşturuyor. Ancak kendisine verilen 3 karşı oyun içinde bir veya daha fazla daimî üyenin bulunması halinde adaylığının resmî aşamada engellenmesi mümkün.

Aynı durum diğer adaylar için de geçerli. Bu nedenle eğilim yoklamalarındaki toplam destek sayısı kadar, daimî üyelerin hangi adayları desteklediği de seçim sürecinin sonucunu belirleyecek.

Daha önceki bir turda daimî ve geçici üyelerin oylarını ayırt eden renkli pusulalar kullanılmıştı. Sekizinci yoklamada ise yeni adaylara eşit değerlendirme imkânı sağlanması amacıyla yeniden ayrım yapılmayan pusulalara dönüldü.

Türkiye adaylığı yarışın son aşamasında sundu

BM’nin resmî kayıtlarına göre Türkiye, Feridun Hadi Sinirlioğlu’nun adaylığını 1 Kasım’da sundu. Adaylığa ilişkin belgeler Türkiye’nin BM Daimî Temsilciliği tarafından 30 Ekim’de iletildi.

Sinirlioğlu hâlen Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatının Genel Sekreteri olarak görev yapıyor. Aralık 2024’te bu göreve atanan Sinirlioğlu, daha önce 2016–2023 yılları arasında Türkiye’nin BM Daimî Temsilciliğini yürüttü.

2015 yılında geçici hükûmette Dışişleri Bakanı olan Sinirlioğlu, Dışişleri Bakanlığı müsteşarlığı görevinde de bulundu. Diplomat, 2023’te BM Genel Sekreteri António Guterres tarafından Afganistan hakkındaki bağımsız değerlendirme çalışmasının özel koordinatörü olarak görevlendirildi.

Sinirlioğlu’nun BM ve AGİT bünyesindeki deneyimi, Türkiye’nin adaylık dosyasındaki başlıca unsurlar arasında yer alıyor. Ancak yarışa diğer adaylardan aylar sonra katılması, Konsey üyeleriyle temas kurmak ve destek oluşturmak için sınırlı bir takvime sahip olduğu anlamına geliyor.

Nihai karar Güvenlik Konseyi ve Genel Kurulda alınacak

Eğilim yoklamaları adayların yarıştaki durumunu gösterse de genel sekreteri doğrudan belirlemiyor. BM Şartı’nın 97’nci maddesine göre Güvenlik Konseyi bir aday üzerinde uzlaşarak Genel Kurula tavsiyede bulunuyor.

Konseyin tavsiye ettiği aday daha sonra 193 üyeli BM Genel Kurulunun onayına sunuluyor. Yeni genel sekreterin, ikinci görev dönemi 31 Aralık 2026’da sona erecek António Guterres’in yerini alarak 1 Ocak 2027’de göreve başlaması öngörülüyor.

Sinirlioğlu’nun bundan sonraki şansı, 6 ve 9 Kasım’daki toplantılarda sunacağı programın yanı sıra Türkiye’nin Konsey üyeleriyle yürüteceği diplomatik temaslara bağlı olacak.

İlk yoklamada alınan 3 destek oyu, adaylık için zayıf bir başlangıca işaret ediyor. Ancak eğilim yoklamaları nihai karar niteliği taşımadığından yarışın resmî oylamaya kadar diplomatik temaslar ve adaylar üzerindeki uzlaşma arayışlarıyla şekillenmesi bekleniyor.

SiyasetinSesi.com