Küresel oyunun şifresi çözüldü: Serbest piyasa masalı bitti

Ahmet Taş / Siyasetin Sesi

İSTANBUL / TÜRKİYE — Gelişmekte olan ülkelere yıllardır "serbest piyasa kutsaldır" diyerek devletin ekonomiden çekilmesi gerektiğini öğütleyen küresel sistemin, kendi çıkarları sarsıldığında bu ilkeleri nasıl rafa kaldırdığı dünya gündeminin en çok tartışılan konuları arasına girdi.

Sabah gazetesi yazarı Salih Tuna, küresel güçlerin ekonomik dayatmalarına boyun eğmeyip "üretim ekonomisine" yönelen aktörlerin nasıl hedef tahtasına konulduğunu analiz etti. Tuna, özellikle eski Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’a yönelik yıllardır süren yoğun saldırıların arkasında yatan asıl nedenin, Albayrak'ın küresel sisteme çomak sokan ekonomi politikaları olduğunu vurguladı.

"Merdiveni itmek" benzetmesi ve küresel illüzyon

Yazısında ünlü ekonomist Ha-Joon Chang’ın "Kalkınma Reçetelerinin Gerçek Yüzü" eserine atıfta bulunan Salih Tuna, küresel düzenin "merdiveni itmek" stratejisini kullandığını belirtti. Chang’ın teorisine göre Batılı ülkeler; kalkınma merdivenini korumacılık, devlet desteği ve teknoloji transferiyle tırmandıktan sonra, arkadan gelen ülkeler aynı basamakları kullanmasın diye o merdiveni deviriyorlar.

Tuna, bugün ABD Başkanı Trump'ın gümrük vergileri üzerinden dünyaya "racon kesmesinin" bir sapma olmadığını, aksine sistemin kromozomlarında var olan bencil refleksin bir dışavurumu olduğunu ifade etti. Kendileri yaptığında "stratejik öğrenme" olarak adlandırılan süreçlerin, gelişmekte olan ülkeler tarafından uygulanmaya çalışıldığında "hırsızlık" veya "piyasa kurallarına aykırı" olarak damgalandığına dikkat çekti.

Berat Albayrak neden hedef alındı?

Kalkınmanın bir "ulusal şahlanış" stratejisi olmaktan çıkarılıp IMF veya Dünya Ticaret Örgütü eliyle dağıtılan bir "ev ödevine" dönüştürüldüğünü savunan Tuna, bu sisteme itiraz edenlerin cezalandırıldığını yazdı. Tuna’ya göre, Daron Acemoğlu gibi ortodoks iktisatçıların savunduğu sistemin dışına çıkarak "üretim ekonomisi" ve "ulusal şahlanış" modellerine yönelmek, küresel sistemin çarklarına çomak sokmak anlamına geliyor.

Salih Tuna, Berat Albayrak döneminde uygulanan bağımsız ekonomi politikalarının küresel sermaye gruplarını rahatsız ettiğini belirterek, "Dayatmaya boyun eğmeyip üretim ekonomisine yönelmek, cari sisteme çomak sokmak demektir. Sayın Berat Albayrak'a neden bu denli kafayı taktıkları şimdi daha iyi anlaşılıyor" ifadelerini kullandı. Yazıda, Batı’nın dün kendisini zirveye taşıyan yöntemleri bugün Türkiye gibi ülkelere "yasaklamasının" tesadüf olmadığı, bunun bilinçli bir pazar koruma refleksi olduğu vurgulandı.

www.siyasetinsesi.com