Trump'ın Maduro hamlesi: Küresel düzen için tehlikeli emsal mi?

SİYASETİN SESİ / WASHINGTON, ABD

Venezuela lideri Nicolás Maduro'yu askeri operasyonla ABD’ye getiren Donald Trump, Batı yarımkürede "Donroe Doktrini" adını verdiği yeni bir Amerikan hakimiyeti dönemini ilan ederken; bu hamlenin Çin ve Rusya gibi otoriter rejimler için tehlikeli bir emsal oluşturabileceği tartışılıyor.

Mar-a-Lago’da zafer havasında bir basın toplantısı düzenleyen Trump, "mantıklı bir geçiş" sağlanana kadar Venezuela'yı ABD’nin yöneteceğini duyurdu. Trump, 1823 tarihli Monroe Doktrini’ni aştıklarını belirterek, "Batı yarımküredeki Amerikan hakimiyeti bir daha asla sorgulanmayacak" dedi. Ancak bu güç gösterisi, uluslararası hukukun temel ilkelerine indirilen bir darbe olarak görülüyor ve küresel kaosun kapılarını aralama riski taşıyor.

Otoriter rejimler için "yeni bir kapı" mı açılıyor?

Analistler, Trump'ın "kuralları ben koyarım" yaklaşımının, rakip küresel güçler tarafından kendi çıkarları doğrultusunda taklit edilebileceğinden endişe ediyor. Senatör Mark Warner, ABD’nin suç işlediğini iddia ettiği yabancı liderleri kaçırma hakkını kendinde görmesinin, Çin’in Tayvan liderliği veya Rusya’nın Ukrayna liderliği üzerinde benzer yetkiler iddia etmesinin önünü açabileceği uyarısında bulundu. Warner, "Bu çizgi bir kez aşıldığında, küresel kaosu dizginleyen kurallar çökmeye başlar" diyerek durumun vahametine dikkat çekti.

Kaynaklar ve "maddi kazanç" odaklı dış politika

Trump, Venezuela'nın devasa maden ve petrol rezervlerini kontrol etme arzusunu gizlemiyor. Operasyonun motivasyonları arasında, petrol endüstrisi kamulaştırıldığında "soyulan" ABD şirketlerinin haklarını geri almanın ve yeraltı zenginliklerinden pay elde etmenin olduğu bizzat Trump tarafından dile getirildi. Bu yaklaşım, sadece Latin Amerika’da değil, stratejik konumu ve eriyen buzullarıyla dikkat çeken Grönland gibi bölgelerde de benzer "toprak katma" ve "kaynak kontrolü" korkularını derinleştiriyor.

Siyasi belirsizlik ve rejim değişikliği sicili

ABD'nin son 30 yıldaki Irak, Afganistan ve Haiti gibi rejim değişikliği girişimleri genellikle uzun süreli kaos ve sefaletle sonuçlandı. Venezuela'da da Maduro'nun hapsedilmesinin ardından şiddetli bir güç savaşının yaşanabileceği belirtiliyor. Trump, seçimlerin haklı galibi olduğuna inanılan Edmundo González veya Maria Corina Machado’yu desteklemek yerine, Maduro'nun yardımcısı Delcy Rodriguez ile "iş birliği" yapmayı tercih ediyor. Bu durum, Maduro gitse de babadan kalma rejim aygıtlarının ve yolsuzluk ağlarının yerinde kalabileceğine işaret ediyor.

Trump, kuralları kendisinin koyduğuna ve diğer ülkelerin aynı müdahale haklarına sahip olamayacağına inanıyor. 

www.siyasetinsesi.com