AB ve Ukrayna yeni tarım anlaşmasını yürürlüğe koydu: Yasaklar sürerken siyasi gerilim büyüyor

SİYASETİN SESİ / BRÜKSEL, BELÇİKA — 30 EKİM 2025

AB ile Ukrayna arasında ticareti daha da serbestleştirmeyi hedefleyen yeni anlaşma yürürlüğe girdi. Ancak Polonya, Macaristan ve Slovakya’nın Ukrayna’dan tarımsal gıda ithalatına uyguladığı ulusal yasaklar sürüyor. Brüksel, tek pazarın işleyişini korurken Kiev’in ihracatını engellemeyecek bir çözüm arayışında.

Anlaşmanın kapsamı: Serbestleşme + koruma mekanizması

Yeni düzenleme, Ukrayna menşeli mallara gümrüksüz erişimi genişletirken, tahıl ve yağlı tohumlar gibi “hassas ürünler” için ithalatı sınırlayabilecek koruma tedbirleri içeriyor. Amaç, savaş koşullarında Ukrayna ekonomisini desteklerken AB çiftçileri üzerindeki ani baskıları dengelemek.

Doğu kanadındaki yasaklar neden kalkmadı?

Polonya, Macaristan ve Slovakya, yerli üreticiye zarar gerekçesiyle 2022’den beri dönem dönem uyguladıkları ulusal yasakları sürdürüyor. Bu ülkelerde çiftçi protestoları ve iç siyaset dinamikleri, Brüksel’in ortak çizgisine uyumu zorlaştırıyor. Polonya, buğday, mısır, kolza ve ayçiçeği gibi kalemlerde kısıtlamaları devam ettirme kararı almış durumda.

Brüksel’in mesajı: “Çözüm için temas halindeyiz”

AB Komisyonu, anlaşmanın hem Kiev’e kademeli entegrasyon hem de istikrarlı ticaret akışı sağladığını vurguluyor. Komisyon sözcülüğü, anlaşmanın öngördüğü koruma maddeleri sayesinde tek pazarda dengesizliğe yol açan durumlarda hızlı önlem alınabileceğini belirtiyor. Buna rağmen üç ülkenin ulusal yasakları, hukuki ve siyasi tartışmayı canlı tutuyor.

Ekonomik resim: Talep var ama siyaset belirleyici

Uzmanlar, Ukrayna’nın AB’ye ihracatında savaş sonrası güçlü artışa dikkat çekiyor. Ukrayna’nın tahıl, şeker ve yağlı tohum gibi çoğu işlenmemiş ürünü, AB’nin daha çok işlenmiş gıda ihracatıyla kısmen tamamlayıcı bir yapı oluşturuyor. Yine de sınır ülkelerinde hızlı girişlerin fiyatları baskıladığı ve depolama/lojistikte tıkanmalar yarattığı şikâyetleri sürüyor.

Yol haritası: Geçiş dönemleri ve CAP tartışması

Ukrayna’nın muazzam tarımsal kapasitesinin (ekili arazi büyüklüğü vb.) gelecekte Ortak Tarım Politikası (CAP) üzerinde yaratacağı baskı, üyelik sürecinin en tartışmalı başlıklarından biri. Brüksel koruma maddeleri, kota/tedrici entegrasyon ve olası geçiş hükümleriyle denge ararken; Kiev, kara koridorları ve Karadeniz hattı üzerinden ihracatı çeşitlendirmeye çalışıyor.

www.siyasetinsesi.com