Kushner: Rusya, Ukrayna için NATO benzeri güvenceye sıcak bakıyor
Jared Kushner, Rusya’nın Ukrayna’ya NATO’nun 5. maddesine benzer güvenlik güvencelerini değerlendirmeye hazır olduğunu savundu; Trump da modele açık.
Ahmet Taş | Siyasetin Sesi
BERLİN, ALMANYA — ABD Başkanlık Özel Temsilcisi Jared Kushner, Rusya’nın Ukrayna için NATO’nun 5. maddesine benzer güvenlik garantileri oluşturulması fikrine sıcak bakmaya başladığını öne sürdü.
Kushner’ın açıklaması, Ukrayna’nın gelecekteki bir anlaşmadan sonra yeniden saldırıya uğramasını önleyecek güvenlik mekanizmalarının tartışıldığı Berlin’deki Gönüllüler Koalisyonu toplantısının ardından geldi. Ancak Moskova, ileri sürülen mutabakatı henüz bağımsız biçimde doğrulamadı.
Kushner’dan Berlin’de güvence açıklaması
ABD Başkanı Donald Trump’ın özel temsilcisi Jared Kushner, 19 Kasım 2026’da Berlin’de düzenlenen Gönüllüler Koalisyonu toplantısının ardından Ukrayna’ya sağlanabilecek güvenlik garantilerine ilişkin açıklamalarda bulundu.
Kushner, ABD’nin Rus tarafını NATO’nun 5. maddesindeki kolektif savunma ilkesini temel alan bir güvence modelini değerlendirmeye ikna ettiğini savundu.
Amerikalı temsilci, Rusya’nın bu fikri kesin ve ayrıntılı bir anlaşma olarak kabul ettiğini söylemedi. Moskova’nın söz konusu güvenlik yaklaşımıyla daha rahat hâle geldiğini ve modelin müzakere edilebileceğini düşündüğünü ifade etti.
Kushner, Rus tarafının savaş sona erdikten sonra yeni bir çatışma yaşanmamasını istediğini söylediğini aktardı. Bununla birlikte Rusya’nın niyetine yönelik ciddi kuşkular bulunduğunu da kabul etti.
Açıklama, güvenlik garantilerinin ilkeleri konusunda bir yakınlaşma ihtimaline işaret etse de tarafların uygulama, denetim ve olası ihlallere verilecek yanıt üzerinde anlaştığı anlamına gelmiyor.
Trump güvence modelini değerlendirmeye açık
Kushner, ABD Başkanı Donald Trump’ın Ukrayna’ya NATO’nun 5. maddesine benzer bir güvenlik garantisi verilmesi fikrine açık olduğunu söyledi.
Ancak böyle bir taahhüdün ABD açısından son derece ciddi bir karar olacağını vurguladı. Güvence modelinin Amerikan çıkarlarıyla uyumlu olması ve daha geniş kapsamlı bir güvenlik paketinin parçası hâline getirilmesi gerektiğini belirtti.
Kushner’a göre Washington yalnızca siyasi bir vaat oluşturmak istemiyor. Olası anlaşmanın uygulanmasını denetleyecek mekanizmaların, caydırıcılık unsurlarının ve anlaşmanın ihlal edilmesi durumunda devreye girecek sonuçların da belirlenmesi gerekiyor.
Trump yönetiminin yaklaşımında Ukrayna’nın güvenliği, Avrupa’nın savunma düzeni ve Rusya ile gelecekte kurulabilecek ilişkiler aynı paket içerisinde değerlendiriliyor.
Kushner, ABD’nin Ukrayna ve Avrupa’nın katılımı olmadan tek taraflı bir anlaşma dayatmak istemediğini de söyledi. Washington’ın hazırlanacak planı Kiev ve Avrupalı ortaklarla yakın istişare içinde şekillendireceğini savundu.
NATO’nun 5. maddesi ne anlama geliyor?
NATO Antlaşması’nın 5. maddesi, ittifakın kolektif savunma ilkesini oluşturuyor. Bir NATO üyesine yönelik silahlı saldırı, bütün üyelere yapılmış bir saldırı olarak değerlendiriliyor.
Müttefik ülkeler, saldırıya uğrayan devlete gerekli gördükleri yöntemlerle yardım etmekle yükümlü oluyor. Bu yardım askerî güç kullanımını içerebilse de her durumda otomatik olarak aynı ölçüde asker gönderilmesi anlamına gelmiyor.
Ukrayna hâlen NATO üyesi olmadığı için ittifakın 5. maddesinin doğrudan korumasından yararlanmıyor. Tartışılan model, üyelik dışında kurulacak ancak kolektif savunma ilkesine benzeyen özel bir güvenlik düzenlemesini ifade ediyor.
Böyle bir modelde hangi ülkelerin güvence vereceği, yeni bir saldırı durumunda ne tür önlemlerin alınacağı ve ABD’nin nasıl bir rol üstleneceği henüz açıklanmadı.
Kushner’ın açıklamasında garantinin hukuki yapısı, süresi ve uygulama mekanizmasına ilişkin ayrıntılar yer almadı. Bu nedenle NATO benzeri ifadesi şu aşamada kesinleşmiş bir anlaşmadan çok, müzakere edilen genel bir prensibi tanımlıyor.
Moskova’dan bağımsız teyit gelmedi
Kushner, Rus tarafının güvence fikrine sıcak bakmaya başladığını savunsa da Kremlin’den bu açıklamayı doğrulayan resmî ve ayrıntılı bir mutabakat duyurusu gelmedi.
Rusya daha önce Ukrayna’nın NATO’ya katılmasına ve Batılı askerlerin Ukrayna topraklarına konuşlandırılmasına karşı olduğunu defalarca açıkladı. Moskova, bu tür düzenlemelerin kendi güvenliği açısından tehdit oluşturacağını savunuyor.
Bu nedenle 5. madde benzeri bir güvence modelinin Rusya tarafından hangi şartlarla kabul edilebileceği belirsizliğini koruyor. Moskova’nın NATO üyeliği ile NATO dışında oluşturulacak özel bir güvence sistemi arasında ayrım yapması olası görülüyor.
Kushner da Rusya’daki bazı çevrelerin bu modele kuşkuyla yaklaştığını kabul etti. Tarafların birbirlerinin pozisyonlarını doğrudan dinleyebilmesi için Avrupa ile Rusya arasındaki görüşmelerin yeniden başlaması gerektiğini söyledi.
Kremlin’in kamuoyuna açıklanmış kesin bir kabulü bulunmadığı için Kushner’ın sözleri, ABD tarafının yürütülen temaslara ilişkin değerlendirmesi olarak ele alınıyor.
NATO üyeliği yeniden gündemde
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, ABD’nin kendilerine NATO üyeliğiyle bağlantılı yeni bir soru yönelttiğini açıklamıştı.
Zelenskiy’ye göre Washington, Ukrayna’nın kontrolünde bulunan Donetsk bölgesinden çekilmesi karşılığında NATO üyeliğinin gündeme alınıp alınamayacağını sordu. Bu açıklama, resmî ve kabul edilmiş bir anlaşmadan çok, müzakerelerde ele alınan bir seçenek olarak aktarıldı.
Ukrayna yönetimi, işgal altındaki toprakları Rusya’nın parçası olarak tanımayacağını ve güvenlik garantileri olmadan bir anlaşma imzalamayacağını belirtiyor.
Zelenskiy ayrıca ABD ile NATO Antlaşması’nın 4. ve 5. maddelerine benzeyen güvenlik düzenlemelerini görüştüklerini söyledi. Dördüncü madde, üyelerden birinin güvenliğinin tehdit altında olduğunu düşünmesi durumunda müttefiklerin istişareye başlamasını öngörüyor.
Beşinci madde ise silahlı saldırı karşısında kolektif yardım ilkesini içeriyor. Ukrayna bu iki yaklaşımın birlikte ele alınmasının, hem kriz öncesi danışma hem de saldırı durumunda somut destek sağlayabileceğini düşünüyor.
Amerikan askerleri mevcut taslakta bulunmuyor
Zelenskiy’nin açıklamasına göre görüşülen güvenlik garantisi taslağı, Amerikan askerlerinin Ukrayna topraklarına konuşlandırılmasını içermiyor.
Bu ayrıntı, Moskova’nın Batılı askerlerin Ukrayna’ya yerleştirilmesine yönelik itirazları açısından önem taşıyor. Taraflar, doğrudan asker konuşlandırılması yerine silah, istihbarat, hava savunması ve diğer caydırıcılık mekanizmaları üzerinde çalışabilir.
Bununla birlikte bir güvenlik garantisinin askerî personel olmadan nasıl uygulanacağı ve yeni bir saldırı durumunda hangi ülkenin ne kadar hızlı karşılık vereceği henüz belirlenmiş değil.
Ukrayna, yalnızca siyasi açıklamalardan oluşan bir güvence istemiyor. Kiev yönetimi, gelecekteki saldırıları önleyecek açık yükümlülükler, güçlü bir denetim sistemi ve ihlal durumunda önceden belirlenmiş sonuçlar talep ediyor.
Bu nedenle görüşmelerin ilerleyen aşamalarında güvence veren devletlerin sorumluluklarının ayrıntılı biçimde yazılması gerekecek.
Kiev kapsamlı güvenlik paketi istiyor
Zelenskiy, Ukrayna’nın ortaklarıyla yalnızca tek bir güvence maddesini değil, kapsamlı bir güvenlik paketi üzerinde çalıştığını bildirdi.
Kiev’in talep ettiği pakette NATO ve Avrupa Birliği ülkelerinden somut garantiler, güçlü bir Ukrayna ordusu, yeterli sayıda asker, uzun vadeli silah desteği ve mali yardım bulunuyor.
Paketin bir başka ayağını Ukrayna’nın savaş sonrasındaki yeniden inşa planı oluşturuyor. Kiev yönetimi, ekonomik toparlanmanın ve ülkenin altyapısının yeniden kurulmasının güvenlik düzeninden ayrı düşünülmemesi gerektiğini savunuyor.
Güvenlik garantilerinin caydırıcı olabilmesi için Ukrayna ordusunun savaş sonrasında da güçlü tutulması planlanıyor. Avrupa ülkelerinin eğitim, savunma sanayisi, hava savunması ve finansman alanlarında sorumluluk üstlenmesi bekleniyor.
Tarafların üzerinde çalışacağı temel başlıklar arasında garantilerin hukuki niteliği, denetimi, ihlal durumunda uygulanacak yaptırımlar ve ABD’nin üstleneceği rol bulunuyor.
Kushner’ın açıklaması diplomatik süreçte yeni bir ihtimale işaret etse de NATO’nun 5. maddesine benzer güvenlik garantilerinin ayrıntıları henüz kesinleşmiş değil. Nihai bir düzenleme için Ukrayna, ABD, Avrupa ülkeleri ve Rusya arasında kapsamlı görüşmeler yapılması gerekecek.
SiyasetinSesi.com
What's Your Reaction?
Like
0
Dislike
0
Love
0
Funny
0
Wow
0
Sad
0
Angry
0
Yorumlar (0)