Trump enerji ateşkesi açıkladı, Rusya anlaşmayı henüz doğrulamadı

Ahmet Taş | Siyasetin Sesi

LONDRA, BİRLEŞİK KRALLIK — ABD Başkanı Donald Trump, Rusya ile Ukrayna’nın enerji altyapısına yönelik saldırıları derhal durdurma konusunda anlaştığını açıkladı; Kiev koşullu destek verirken Moskova’dan resmî doğrulama gelmedi.

Açıklanan girişimin ne zaman ve hangi şartlarla yürürlüğe gireceği, hangi tesisleri kapsayacağı ve olası ihlallerin nasıl denetleneceği belirsizliğini koruyor. Ukrayna, Rusya’nın ateşkese uyması durumunda saldırıları durdurmaya hazır olduğunu bildirirken Kremlin anlaşmaya ilişkin kamuya açık bir açıklama yapmadı.

Trump ateşkesin derhal başlayacağını söyledi

ABD Başkanı Donald Trump, Rusya ve Ukrayna arasında bir “enerji ateşkesi” üzerinde anlaşmaya varıldığını ve düzenlemenin derhal yürürlüğe gireceğini söyledi. Trump, iki tarafın da ateşkesi kabul ettiğini savundu ancak anlaşmanın şartlarına ilişkin ayrıntılı bir metin paylaşmadı.

Trump daha önce Ukrayna yönetine, Rusya’daki petrol rafinerilerine yönelik saldırıları “derhal durdurması” çağrısında bulunmuştu. Washington yönetiminin açıklamaları, savaşın enerji altyapısı üzerindeki etkisini azaltmayı amaçlayan sınırlı bir ateşkes girişimi olarak değerlendiriliyor.

Bununla birlikte hangi hedeflerin enerji altyapısı kapsamında değerlendirileceği henüz açıklanmadı. Elektrik santralleri ve petrol rafinerilerinin yanı sıra veri merkezleri, yakıt depoları, enerji nakil hatları ve liman tesislerinin düzenlemeye dahil edilip edilmediği de bilinmiyor.

Zelenskiy koşullu destek verdi

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Rusya’nın ateşkese uyması hâlinde Ukrayna’nın da enerji hedeflerine yönelik saldırıları durduracağını açıkladı. Zelenskiy, Kanada Başbakanı Mark Carney, Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ve NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile yaptığı görüşmelerde ateşkes girişimini ele aldığını bildirdi.

“Amerikan tarafından gelecek ayrıntıları bekliyoruz.”

Zelenskiy, Ukrayna’nın gerilimin azaltılmasına, insanların yaşamlarının korunmasına ve kalıcı barışın sağlanmasına yönelik adımları desteklediğini söyledi. Ancak Kiev yönetiminin Trump’ın açıklamasından önce ateşkesin ayrıntıları konusunda bilgilendirilip bilgilendirilmediği netlik kazanmadı.

ABD merkezli Axios’un aktardığına göre Zelenskiy, Trump’ın açıklamasının kendisi için de yeni olduğunu belirtti. Ukrayna lideri, Rusya’nın enerji sektöründe ateşkesi kabul etmesi hâlinde Kiev’in de aynı yönde hareket edeceğini ifade etti.

Zelenskiy, Trump’ın konuyu Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile kararlaştırmış olması durumunda, ateşkesin başlama zamanı ve uygulama koşulları konusunda Ukrayna’ya bilgi verilmesini istedi.

Kremlin’den resmî doğrulama gelmedi

Kremlin, Trump’ın iki tarafın anlaşmaya vardığı yönündeki açıklamasını henüz doğrulamadı. Rusya tarafından ateşkesin kapsamına, başlangıç zamanına veya uygulanma yöntemine ilişkin resmî bir açıklama yayımlanmadı.

Bu durum, enerji ateşkesinin iki tarafça üzerinde uzlaşılmış resmî bir anlaşma mı yoksa ABD yönetiminin sürdürdüğü diplomatik temaslara dayanan bir siyasi açıklama mı olduğu konusunda belirsizlik yarattı.

BBC News Türkçe’nin haberine göre, Kremlin’den Trump’ın açıklamasına ilişkin yorum gelmedi. Moskova’nın resmî tutumu açıklanana kadar ateşkesin Rus güçlerine iletilmiş bağlayıcı bir talimat olup olmadığı da bilinmiyor.

Enerji tesislerine yönelik karşılıklı saldırıların durması için tarafların hedeflerin tanımı, ateşkesin süresi, denetleme yöntemi ve ihlal hâlinde uygulanacak prosedür üzerinde uzlaşması gerekiyor. Kamuoyuna açıklanmış ortak bir metin bulunmadığından bu başlıkların nasıl ele alınacağı henüz net değil.

Avrupalı liderlerden ateşkese destek

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Ukrayna açısından kabul edilebilir nitelikteki “gerçek bir enerji ateşkesini” koşulsuz desteklediklerini açıkladı. Macron, buna karşılık Rusya’nın son saatlerde Ukrayna altyapısına yönelik saldırılarını yoğunlaştırdığını savundu.

Macron, Fransa’nın Ukrayna ve Zelenskiy ile dayanışmasını sürdüreceğini belirtti. Paris yönetiminin açıklaması, ateşkesin yalnızca ilan edilmesinin değil, sahada karşılıklı ve doğrulanabilir biçimde uygulanmasının önemine işaret etti.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de Zelenskiy ile yaptığı görüşmenin ardından Ukrayna’ya tam desteğini yineledi. Von der Leyen, Ukrayna ile Rusya’daki enerji altyapısının ve küresel gıda tedarikiyle bağlantılı tesislerin korunmasını sağlayacak bir ateşkesi desteklediğini söyledi.

Avrupalı liderlerin açıklamalarında, ateşkesin Ukrayna’nın güvenlik kaygılarını dikkate alması ve karşılıklı uygulanması gerektiği vurgulandı. Rusya’nın henüz anlaşmayı doğrulamaması ise girişimin geleceğine ilişkin soru işaretlerinin devam etmesine neden oldu.

Enerji altyapısı savaşın önemli hedeflerinden biri

Rusya’nın Ukrayna’ya karşı başlattığı geniş çaplı savaş beşinci yılına girerken, iki taraf da son aylarda karşı tarafın enerji, yakıt ve teknoloji altyapısına yönelik saldırılarını artırdı.

Ukrayna, Rusya’nın elektrik üretim ve dağıtım tesislerine düzenlediği saldırıların sivillerin yaşamını doğrudan etkilediğini belirtiyor. Moskova ise Ukrayna’nın Rus petrol rafinerilerini ve diğer stratejik tesisleri hedef alan uzun menzilli insansız hava aracı saldırılarını eleştiriyor.

Zelenskiy, 11 Ekim’de yaptığı açıklamada, Rusya’nın Ukrayna’nın enerji altyapısına saldırmayı bırakması hâlinde Ukrayna’nın da Rus petrol rafinerilerini hedef alan operasyonları durdurmaya hazır olduğunu söylemişti.

Bu nedenle olası bir ateşkesin yalnızca elektrik santrallerini değil, petrol üretimi, rafinaj, depolama ve dağıtım sistemlerini de kapsaması bekleniyor. Ancak taraflardan henüz ortak bir hedef listesi veya karşılıklı taahhüt metni açıklanmadı.

Yandex veri merkezleri hedef alındı

Trump’ın açıklamasının yapıldığı dönemde Rus teknoloji şirketi Yandex de veri merkezlerine yönelik saldırıların etkileriyle karşı karşıya kaldı. Şirket, Moskova’nın doğusundaki Vladimir bölgesinde bulunan bir veri merkezinin Ukrayna’ya ait olduğu belirtilen insansız hava araçlarının saldırısında hasar gördüğünü açıkladı.

Yandex’e göre saldırıda yaralanan olmadı ancak tesisteki faaliyetler durduruldu ve bazı hizmetler kullanıcılara geçici olarak sunulamadı. Bu olay, şirketin veri merkezlerine aynı hafta içinde düzenlenen üçüncü saldırı olarak kayıtlara geçti.

Şirket, hafta başında beş veri merkezinden ikisinin saldırılarda hasar görmesinin ardından hizmetlerini sürdürmekte zorlandığını bildirmişti. Veri merkezlerinin olası enerji ateşkesi kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği ise açıklığa kavuşmadı.

Ateşkes girişiminin uygulanıp uygulanmayacağı, Kremlin’in vereceği resmî yanıt ile Washington’ın Kiev ve Moskova’ya ileteceği ayrıntılara bağlı olacak. Taraflarca yayımlanmış ortak bir metin bulunmadığı için enerji altyapısına yönelik saldırıların fiilen durup durmayacağı sahadaki gelişmelerle anlaşılacak.

SiyasetinSesi.com